Sampas

Roman Sampas Ilije Đurovića nominovan za EU nagradu za književnost (EUPL – The European Union Prize for Literature) za 2023. godinu, koju dodjeljuje Evropska unija posredstvom programa Kreativna Evropa.  Za ovogodišnju EU nagradu za književnost nominovano je 13 kandidata, a proglašenje dobitnika nagrade biće 28. aprila na Sajmu knjiga u Lajpcigu. Pored nagrađenog romana, prema novim pravilima ove nagrade, biće izdvojeno još pet najuspjelih djela iz ovog izbora.

Ilija Đurović (1990, Podgorica) piše prozu, poeziju, drame i filmska scenarija. Njegova prva prozna knjiga Oni to tako divno rade u velikim ljubavnim romanima objavljena je 2014. u izdavačkoj kući Žuta kornjača iz Podgorice, čiji je osnivač i urednik. Zatim slijede Crne ribe (Žuta kornjača, 2016) i knjiga poezije Brid (Treći Trg, 2018), koja je 2018. objavljena kao nagrađena zbirka na Beogradskom festivalu poezije i knjige Trgni se! Poezija! Ko-autor je dramskog teksta Uspavani, nagrađenog na konkursu za najbolji domaći dramski tekst Crnogorskog narodnog pozorišta. Njegov prvi roman, Sampas (Treći Trg, 2021), bio je u užem izboru za NIN-ovu nagradu za 2021. godinu, a 2023. nominavan je za Evropsku nagradu za književnost.

© Mirko Radonjić

U roman Sampas, napisan u svojevrsnoj eksperimentalnoj formi romana-rečenice koji se bez tačke razvija na stotinu strana, Ilija Đurović je originalno, vrlo vješto i estetski uspjelo, ugradio kvalitete različitih književnih rodova i žanrova te postmodernističkih literarnih tehnika. Pred čitaocem je priča puta ili kako stoji u podnaslovu poema puta – koja tekst stilski, ritmički i po bogatstvu poetskih slika približava jeziku poezije. Istovremeno, ovo je roman sa jasnim kontekstom aktuelnog društveno-političkog i egzistencijalnog trenutka u Crnoj Gori, u okviru kojega se suočavanje mladih ljudi sa nekim ukorijenjenim paradigmama, za njih neprihvatljivim, razrješava u odluci da se bude nesputan i slobodan, makar uz svijest o nedostatnosti spostvene snage da se donesu željene promjene ili pronađe idealno mjesto za samorealizaciju.